خانه / اقتصادی / عملکرد معاونت علمی در ۸ سال فرهنگ‌سازی حوزه فناوری

عملکرد معاونت علمی در ۸ سال فرهنگ‌سازی حوزه فناوری

به گزارش ایسنا، “ارتقای ‌اقتدار ملی”، “تولید ثروت و افزایش کیفیت زندگی مردم از طریق افزایش توانمندی‌های فناوری و نوآوری در کشور”، “ارتقای نظام ملی نوآوری”، “اقتصاد دانش‌بنیان از طریق هماهنگی و هم‌افزایی بین‌بخشی و بین‌دستگاهی”، “ارتقای ارتباط دانش با صنعت و جامعه”، “تسهیل تبادلات بین بخش‌های عرضه و تقاضای فناوری و نوآوری و تجاری‌سازی دستاوردهای فناوری و نوآوری” و “توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان” از جمله اهدافی بوده است که بر اساس آن در سال ۱۳۸۵ اقدام به تاسیس نهاد جدیدی با عنوان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری شد.

این معاونت پس از تدوین و تصویب طولانی قانون حمایت از شرکت‌های دانش بنیان اقدام به حمایت از این نوع شرکت‌ها کرد، به گونه‌ای که در حال حاضر ۱۱۰ نوع خدمت به شرکت‌های دانش بنیان ارائه می‌شود که “معافیت از پرداخت مالیات، عوارض، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض صادراتی به مدت ۱۵ سال” و “تأمین تمام یا بخشی از هزینه تولید”، “عرضه یا به کارگیری نوآوری و فناوری با اعطاء تسهیلات کم بهره یا بدون بهره بلندمدت یا کوتاه مدت بر طبق عقود شرعی” تنها بخشی از این حمایت‌ها و تسهیلاتی است که برای این شرکت‌ها در نظر گرفته شده است.

با این حمایت‌ها تعداد شرکت‌های دانش بنیان به ایستگاه ۵ هزار و ۷۰۵ رسیده است:

درآمد شرکت‌های دانش بنیان از سال ۱۳۹۲ تاکنون روند رو به رشدی دارد، به گونه‌ای که بر اساس پیش بینی‌ها درآمد این شرکت‌ها در سال ۱۳۹۹ به بیش از ۱۵۰ هزار میلیارد تومان خواهد رسید و این روند در سال ۱۳۹۸ حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود. میزان فروش شرکت‌ها در مرحله جمع آوری اطلاعات است. میزان درآمد این شرکت‌ها در سال ۹۷ به ۸۰ هزار میلیارد تومان رسید.

بیشترین تعداد شرکت‌ها در حوزه ماشین آلات و تجهیزات پیشرفته، فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرم افزارها و برق و الکترونیک فعال هستند:

فعالیت شرکت‌های دانش بنیان در حوزه‌های مختلف فناوری

علاوه بر آن بیش از ۱۰۰۰ شرکت خلاق در برنامه توسعه زیست بوم شرکت‌های خلاق ثبت شده است که از این تعداد ۵۳۳ شرکت مربوط به حوزه کسب و کارهای دیجیتال و فضای مجازی، ۱۳۸ شرکت در حوزه بازی، اسباب بازی و سرگرمی، ۸۸ شرکت در حوزه صنایع دستی، گردشگری و میراث فرهنگی، ۹۸ شرکت در صنایع دیداری و شنیداری، ۲۰ شرکت در یادگیری، چاپ و نشر و ۵۷ شرکت در حوزه طراحی و معماری مشغول فعالیت هستند.

همچنین ۴۳ شرکت نیز در حوزه گیاهان دارویی و طب سنتی، ۷ شرکت در حوزه هنرهای تجسمی و نمایشی و ۴۴ شرکت در سایر صنایع خلاق و فرهنگی فعالیت می‌کنند.

در کنار شرکت‌های دانش بنیان نوع یک و دو تولیدی و خدماتی، نوآور، خلاق، نسل جدیدی از شرکت‌ها نیز به خانواده دانش بنیان‌ها اضافه شده است که با عنوان “دانش بنیان‌های نوع ۳” از آن یاد می‌شود.

این دسته از شرکت‌ها با دارا بودن معیارهای ارزیابی و با تشخیص شورای تخصصی دبیرخانه کارگروه ارزیابی شرکت‌ها و مؤسسات دانش بنیان به مدت ۲ سال اجازه فعالیت دارند.

این شرکت‌ها شامل چهار گروه “شرکت‌هایی که محل اصلی فعالیت آنها در مناطق کمتر برخوردار است”، “شرکت‌های نقش آفرین در حل مسایل راهبردی یا اساسی کشور”، “شرکت‌هایی که محل اصلی فعالیت آنها پارک‌ها و مراکز رشد علم و فناوری است” و “شرکت‌های فعال در حوزه صنایع فرهنگی، خالق، نوآفرین و علوم انسانی و اجتماعی” هستند و رویکرد اصلی این شرکت‌ها رفع نیازمندی‌های راهبردی کشور است.

این روند افزایشی شرکت‌های دانش بنیان و فناور در حالی است که قرار است کشور از اقتصاد تک محصولی و خام فروشی به اقتصاد دانش بنیان کوچ کند که وجود شرکت‌های کوچک و متوسط در این مسیر، روند حرکت کاروان علم و فناوری کشور را کند خواهد کرد، از این رو به نظر می‌رسد ایجاد کنسرسیومی از شرکت‌های دانش بنیان و ایجاد شرکت‌های دانش بنیان بزرگ می‌تواند چشم انداز کشور را در رسیدن به اقتصاد دانش بنیان محقق کند.

میزان صادرات دانش بنیان

بر اساس آمارهای دفتر کسب‌وکار بین‌المللی مرکز تعاملات بین‌المللی علم و فناوری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تا کنون ۴ هزار خدمت برای توانمندسازی و توسعه بازار به ۲۵۰۰ شرکت دانش‌بنیان ارائه شده است و در حال حاضر ۴۵۰ شرکت دانش بنیان توانمند در حوزه صادرات در کشور داریم و میزان صادرات دانش‌بنیان‌های ایرانی در سال ۹۸ بیش از ۶۰۰ میلیون دلار بوده است.

با توجه به وضعیت کشور در بعد سیاست بین الملل اغلب محصولات دانش بنیان کشور به کشورهای عراق، افغانستان و سوریه صادر می‌شود، البته هستند شرکت‌هایی که موفق به صادرات محصولات خود به کشورهای امریکا، کانادا، استرالیا و برخی از کشورهای اروپایی شدند.

اکنون نیز شرایط پاندمی کرونا بر بازارها حاکم شده است، ولی تلاش‌ها برای به ثمر رسیدن دستاوردهای تحقیقاتی ادامه دارد. به گونه‌ای که تاکنون ۲۳ کارگزار صادراتی در کشورهای خارجی با هدف توسعه صادرات شرکت‌های دانش بنیان و تسهیل در روند رشد صادرات دانش‌بنیان ایرانی از سوی این معاونت راه اندازی شده است. یافتن شریک تجاری و بازاریابی محصولات شرکت‌های دانش بنیان در کشورهای هدف مأموریت اصلی کارگزاران صادراتی است.

از این تعداد کارگزار صادراتی ۳ کارگزار صادراتی در ترکیه و آذربایجان، ۲ کارگزار صادراتی در روسیه و مابقی در کشورهای چین، افغانستان، کنیا، مالزی، اندونزی، عراق، سوریه، لبنان، عمان، هند، اقلیم کردستان، ازبکستان، بلاروس و انگلستان از سوی معاونت علمی ریاست جمهوری مستقر هستند.

بیشترین میزان صادرات بر اساس ارزش دلاری در سال ۹۸ به ترتیب در حوزه‌های “دارو و تجهیزات پزشکی شامل داروهای شیمیایی، داروهای نانو، زیست فناوری”، “مواد پیشرفته، پلیمر، مواد و رزین شیمیایی” و “ماشین آلات و تجهیزات صنعتی” بوده است.

این در حالی است که بودجه این نهاد در بودجه ۱۴۰۰ با وجود اقدامات بزرگی که در زمینه توسعه اقتصاد دانش بنیان انجام داده، با رشد ۲۳ برابری به عدد ۶۰۰ میلیارد تومان رسیده است.

دستاوردهای معاونت علمی تا افق ۱۴۰۰

دولت دوازدهم به پایان عمر خود رسیده است و بررسی عملکرد معاونت علمی در این بازه زمانی نشان می‌دهد که برخی از مهمترین دستاوردهای حوزه حمایت از توسعه فناوری‌های راهبردی به این شرح است:

حوزه فناوری دستاوردها
زیست فناوری جایگاه اول در منطقه و رتبه ۱۳ در دنیا از نظر تولیدات علمی
دو برابر شدن تعداد شرکت‌های دانش بنیان حوزه زیست فناوری
رتبه دوم داروهای زیستی در آسیا بعد از ژاپن
نهایی و وارد بازار شدن ۱۹ داروی مبتنی بر زیست فناوری در دولت یازدهم و دوازدهم
نانوفناوری جایگاه اول در منطقه و چهارم در دنیا از نظر تولیدات علمی
دو برابر شدن حجم صادرات و فروش
طب‌بازساختی‌وسلول‌های بنیادی تجاری سازی بیش از ۸۰ محصول سلولی توسط ۱۰۵ شرکت
ایجاد اولین شهر سلول در ایران
راه اندازی ۴ مرکز جامع طب بازساختی در تهران، مشهد، تبریز و شیراز
آب، خشکسالی و محیط زیست دستیابی به دانش فنی اکتشاف و استحصال آب‌های ژرف برای اولین بار در آسیای جنوب غربی
ایجاد واحد پایلوت شورورزی و احیای کانون‌های گرد و غبار در منطقه خوزستان
علوم شناختی راه اندازی جامع‌ترین آزمایشگاه ملی علوم شناختی کشور با سرمایه ۱۰ میلیون دلاری در دانشگاه تهران

یکی از خروجی‌های اصلی زیست بوم اقتصاد دانش بنیان، پتنت‌های بین المللی است که علاوه بر افزایش کیفیت پژوهش‌ها، امکان تجاری سازی آنها را سبب خواهد شد، ضمن آنکه کسب و کارهای نوین نیز حول این پتنت‌ها شکل خواهد گرفت.

از این رو حمایت از ثبت بین المللی پتنت‌ها یکی از برنامه‌های معاونت علمی بود که رشد قابل توجهی در ثبت بین‌الملل اختراعات رخ داد، به گونه‌ای که ۳۵ ثبت اختراع بین المللی در سال ۲۰۱۳ به ۱۴۰ پتنت تا سال ۲۰۱۸ رسید.

برنامه همکاری با ایرانیان خارج از کشور

برنامه همکاری با متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشور از اسفند ماه سال ۱۳۹۳ با هدف ایجاد سـاز و کـاری جهت بهره مندی از دانش و تجارب ارزشمند محققان و متخصصان ایرانی خارج از کشور در قالب برنامه‌هایی چون پسا دکتری، فرصت مطالعاتی، اساتید مدعو و معـین، تأسـیس شـرکت فنـاور و برگـزاری سـخنرانی و کارگـاه تخصصـی، پـروژه تخصصی جایگزین خدمت سربازی با تأکید بر مدل چرخش مغزها طراحی و اجرایی شده است.

مخاطبان ایـن طـرح دانش آموختگان دوره دکتـری از یکـی از ۱۰۰ دانشـگاه برتـر دنیـا، اسـاتید یکـی از ۲۰۰ دانشـگاه برتـر دنیـا و متخصصـان و کارآفرینان فعال در یکی از مؤسسات شاخص علمی و فناوری یا شرکت‌های دانش بنیان خارجی هستند.

تجربه موفق این برنامه در شکل گیری زیرسـاختی مناسـب و سـریع جهـت اسـتفاده از ظرفیـت و تـوان علمـی و فناوری متخصصان ایرانی در حوزه‌های مختلف تخصصی منجر بـه مشـارکت بـیش از ۴۷۰۰ نفـر از متخصصـان و محققـان ایرانی خارج از کشور در این برنامه شده، بیش از ۱۲۰۰ نفر از محققان و متخصصان ایرانی دانشگاه‌های برتر دنیـا از کشورهای امریکا، کانادا و کشورهای اروپایی هم اکنون به کشور بازگشته‌اند که ۱۹ درصد آنها فارغ التحصـیل ۲۰ دانشـگاه برتر دنیا چون ام آی تی، استنفورد، کمبریج، هاروارد، برکلی، ایلینوی، امپریال کالج، پرینستون، میشیگان، ملـی سـنگاپور، ای پی اف ال سوئیس بوده و حدود ۷۹ درصد این افراد تجربه زندگی بیش از ۵ سال را در خارج از ایران داشته‌انـد کـه نشان دهنده سطح بالای کیفی و ارزش بالای یکایک آنها است.

آمار برنامه همکاری با متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشور

همچنین تاکنون ۸۳ شرکت استارت آپ در حوزه‌های مختلف تخصصی توسط این افراد ایجاد شده که زمینـه اشـتغال تخصصی مستقیم برای بیش از ۲۴۰۰ نفر از بهترین متخصصان و فارغ التحصیلان داخلی را فراهم کرده است. تاکنون بـیش از ۳۴۰ نفر از محققان بازگشته به کشور در قبال برنامه مذکور جذب هیات علمی دانشگاه‌های تراز اول داخلی شده کـه ایـن امر در بالا رفتن سطح کیفی فعالیت‌های پژوهشی، آموزشی و بین المللی دانشگاه‌ها تأثیر شایانی داشته است.

زمینه‌ها و آمار اشتغال محققان و متخصصان ایرانی بازگشته به کشور

عملکرد این برنامه از سال ۱۳۹۳ نشان می‌دهد که همکاری‌ با محققان و متخصصان ایرانی بازگشته به کشور با نرخ رشد بـالایی در زمینـه‌هـای مختلـف همـراه است:

انتهای پیام

درباره admin

مشاهده بیشتر

از نشان استاندارد مشترک برای کشورهای اوراسیا تا رایزنی برای ارزیابی حجم بسته‌های اینترنتی

به گزارش ایسنا، اواخر بهمن ماه نیره پیروزبخت بازنشست و غلامرضا شریعتی، استاندار سابق خوزستان، …

پاسخی بگذارید