خانه / دسته‌بندی نشده / جنگ افروزان منطقه از نفس افتاده اند/همه پرسی کردستان تکرار خطاهای راهبردی بارزانی است

جنگ افروزان منطقه از نفس افتاده اند/همه پرسی کردستان تکرار خطاهای راهبردی بارزانی است



حسین امیرعبداللهیان این روزها نقش مهمی در دیپلماسی پارلمانی جمهوری اسلامی ایران ایفا می کند. مشاور علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی و یکی از کارشناسان کشور در مسایل منطقه ای ، معتقد است: جنگ ها در منطقه از نفس افتاده است و فکر می کنم که سرعتش تقریبا با سرعت راه حل های سیاسی برابر شده است و اگر گروه ها و سیاسیونی که به دنبال صلح و امنیت بین المللی در سطح جهانی هستند از این نقطه تلاقی استفاده نکنند، منطقه می تواند مجددا شاهد اوج گیری تنش ها و بحران ها به زبان دیگری باشد.
امیرعبداللهیان در گفت و گوی تفصیلی با ایرنا با یادآوری رویکردهای منطقه ای سعودی ها براین باور است که
عربستان سعودی بعد از سال ها به این نتیجه و جمع بندی نزدیک شده که جنگ به عنوان راه حل نمی تواند قلمداد شود، به همین دلیل است که در اوج جنگ یمن شاهد این هستیم که به یکباره سعودی ها واسطه ای را محرمانه و سری به ایران اعزام می کنند و از ایران می خواهند که کمک کنند تا حوثی ها و سعودی ها به صورت سری با هم گفت وگو کنند.
وی همچنین گفت: برای عربستان هضم تحولات 14 سال اخیر عراق سخت است و هنوز نمی تواند بپذیرد که بالاخره نوعی دمکراسی در عراق حاکم شده و مردم عراق رای می دهند و انتخاب می کنند.
این دیپلمات عصر یک روز گرم تابستانی با لبخند همیشگی خود میزبان خبرنگاران ایرنا در دفتر کار خود در بخش قدیمی مجلس شورای اسلامی بود.
حسین امیرعبداللهیان از دیپلمات های کشورمان با بیش از 25 سال سابقه در وزارت امور خارجه است. وی دارای مدرک کارشناسی روابط دیپلماتیک از دانشکده وزارت امور خارجه (1370)، کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل (1375) و دکترای روابط بین‌الملل از دانشگاه تهران است.
وی به زبان های عربی و انگلیسی مسلط و سابقه مشاور وزیر خارجه (1395)، معاون عربی و آفریقا، وزارت خارجه (1390 تا 1395)، مدیرکل خلیج فارس و خاورمیانه وزارت خارجه (1389)، سفیر جمهوری اسلامی ایران در بحرین (1386 تا 1389)، رئیس ستاد ویژه عراق در وزارت خارجه (1385 تا 1386)، معاون مدیر کل خلیج فارس وزارت خارجه (1385)، معاون دستیار ویژه وزیر خارجه در امور عراق (1382 – 1385)، معاون اداره اول سیاسی خلیج فارس وزارت خارجه (1380)، کارشناس و معاون سفارت جمهوری اسلامی ایران در بغداد (80 – 1376) و کارشناس سیاسی اداره اول خلیج فارس وزارت خارجه (1371) را در پرونده کاری خود دارد.
وی همچنین در دانشکده روابط بین الملل تدریس و با دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ، علامه و دفاع ملی همکاری دارد.
دفتر امیرعبداللهیان دستیار ویژه رئیس مجلس و مدیرکل امور بین‌الملل مجلس شورای اسلامی در بخش تاریخی مجلس شورای اسلامی قرار دارد و بالای درب ورودی این ساختمان نوشته شده ‘ساختمان بین الملل’.
برای ورود به دفتر کار امیرعبداللهیان از راهروی که در دو طرف آن قفسه هایی مملو از کتاب های تاریخی و قدیمی همراه با فرش قرمز لوله شده برای ملاقات میهمانان خاص عبور می کنیم. بیشتر کتاب های موجود در قفسه ها مربوط به گزارش سفرهای روسای مجالس در دوره های مختلف به خارج از کشور است و با نگاه به آنها به یکباره اسامی ایشان در 38 سال گذشته در ذهن مرور می شود.
حسین امیرعبداللهیان مانند همیشه از ابتدای مصاحبه با چهره ای گشاده در دفتر خود میزبان خبرنگاران ایرنا است. وی از چهره هایی است که همیشه ارتباط خوبی با رسانه ها داشته است و همین ویژگی در مقاطعی موجب خرسندی و در زمانی نیز ناخرسندی برخی شده است.
امیرعبداللهیان قبل از آغاز مصاحبه برای این که فضای مصاحبه جذاب تر باشد از دفتر کارش سخن می گوید، آینه کاری و گچ بری های تاریخی ، طراحی های روی دیوار و فرش دستباف بزرگ کف اتاق نشان از قدمت سالیانه دفتر کاری وی دارد. وی همچنین بیان کرد که دفتر کارش یکی از قدیمی ترین دفاتری است که در مجلس وجود دارد و این محل در مقطعی از تاریخ اتاق عقد دختر ناصر الدین شاه قاجار و در زمان دیگری دفتر کار شریف امامی رییس مجلس سنا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بوده است و این اتاق ناگفته های زیادی را از زمان های بسیار دور با خود یدک می کشد.
امیر عبداللهیان پیش از آغاز مصاحبه با ما از حضور سفیر ایران در لندن پیش از حضور ما در دفتر کارش سخن گفت و بیان کرد که قبل از ما حمید بعیدی نژاد میهمان وی بوده است و جلسه ای پیرامون موضوعات مختلف داشتند.
وی در ابتدای مصاحبه اش ضمن خسته نباشید ویژه به خبرنگاران و تیم رسانه ای ایرنا گفت که ایرنا مادر خبر و خبرگزاری در کشور است که توانسته در طول سالیان گذشته به خصوص در زمان بحران در عراق خدمات زیادی را در عرصه رسانه انجام دهد و آرشیو غنی از این فعالیت ها داشته باشد.
امیر عبداللهیان آرشیو خبری ایرنا را آرشیوی قدیمی و حامی خبرهای بسیار غنی با کیفیت دانست که می تواند حاوی اطلاعات خوبی باشد.
دیپلماسی پارلمانی، آخرین تحولات منطقه غرب آسیا، عراق، سوریه، بحران قطر و عربستان، کشتار مسلمانان میانمار، توسعه مناسبات با کشورهای منطقه از مهم ترین محورهای این گفت و گو است که هم اکنون در پیش روی شماست.

**دیپلماسی پارلمانی برای حل برخی مسایل از ظرفیت بالایی برخوردار است

ایرنا: دیپلماسی پارلمانی چه کارکردی در مقایسه با دیپلماسی رسمی دارد و از زمان حضور شما چه تغییرات و احیانا دستاوردهایی در این حوزه به دست آمده است ؟ همچنین از مهم ترین اولویت های دستگاه دیپلماسی دولت دوازدهم توسعه مناسبات با کشورهای منطقه اعلام شده است. در این راستا در دیپلماسی پارلمانی چه دستور کاری تعریف شده است؟
امیر عبداللهیان: قبل از ملاقات با شما با دکتر بعیدی نژاد سفیر جمهوری اسلامی ایران در لندن جلسه داشتیم. یکی از بحث ها در این جلسه پیرامون این بود که با توجه به حساسیت ها و بدبینی هایی که نسبت به رفتار انگلیسی ها به لحاظ تاریخی در ایران وجود دارد و این که دیپلماسی رسمی کشور با مشکلاتی در این مسیر مواجه است ما در حوزه پارلمانی چه کمکی می توانیم داشته باشیم به دلیل این که دیپلماسی پارلمانی هم شاخه های بیشتر و هم تنوع بیشتری دارد و هم به لحاظ حوزه کارکردی از حساسیت اولیه کمتری نسبت به دیپلماسی رسمی کشور برخوردار است.
دکتر علی لاریجانی رییس مجلس شورای اسلامی، گروه خونش در سیاست خارجی، سیاست بین المللی و امنیت ملی بسیار قوی است. شاید ایشان جزو معدود افرادی در کشور است که در هر پست و سمتی که حضور داشت، نگاهش به مباحث سیاست و امنیت بین الملل نگاه بسیار غالبی بوده است. اگر در سال های قبل یا یک دهه پیش، دکتر لاریجانی زمانی وزیر خارجه می شد، ما می توانستیم وزارت خارجه ای پویا و موفق تری داشته باشیم که این به دلیل رویکرد و نگاه تخصصی است که ایشان از روی ذوق و اشراف به موضوعات مختلف دارند.
اقداماتی که در راستای دیپلماسی پارلمانی انجام شده است نخست در سطح رییس مجلس است، به دلیل ویژگی های لاریجانی، ساده ترین و در عین حال پرتحرک ترین بخش دیپلماسی پارلمانی در این بخش نهادینه شده است.
ظرفیت دیگری که در این راستا وجود دارد، ظرفیت کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و حضور علاء الدین بروجردی و دیگر اعضای این کمیسیون است. پیش از این من، هر 15 روز یکبار به کمیسیون امنیت ملی دعوت می شدم و سوالات را پاسخ می دادم. آن زمان یک برداشت دیگری از این کمیسیون داشتم اما هم اکنون که در کنار آنان کار و حرکت می کنم، شاهد هستم که آنان چه ظرفیت بالایی دارند. ما گاهی شاهد هستیم که بدون این که نیاز باشد در بخش بین الملل برنامه ریزی کنیم به صورت خودجوش یک نماینده کرد به مسعود بارزانی نامه می نویسد و نسبت به تبعات همه پرسی به وی هشدار می دهد و ما واقعا کار انتقال مناسب این پیام را از مجاری دیپلماتیک دنبال می کنیم.
یکسری ظرفیت های خودجوش و انتخاب های خوب در کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس وجود دارد که چه در بحث سیاست داخلی و ارتباط با نهادهای داخلی و چه در حوزه بیرونی و برون مرزی و ارتباطات این عزیزان از آن استفاده کرده اند.
ما برای این دو بخش کار ویژه ای نکردیم، ولی برای بخش های خاموش برنامه های زیادی داشتیم، تحرک پذیری بیشتر به گروه های خاموش و ایجاد کارگروه های پارلمانی برای موضوعات خاص یا کشورهایی که روابطمان با آنان قطع است؛ مثل عربستان، سومالی، بحرین، میانمار از مهم ترین این اقدامات است.
برای مثال ممکن است ارتباط کارگروه پارلمانی میانمار امروز صرفا متمرکز به کشتار مسلمانان در میانمار باشد و یا کارگروه در موضوع بحرین متمرکز به حمایت از بحرین باشد، اما فردا این کارگروه بتواند در ارتباط با حکومت های این کشورها نیز نقش خود را ایفا کند.
ما در سایر کمیسیون های تخصصی مجلس یک سری اقداماتی را کلید زدیم تا بتوانیم در دوره ای که اقتصاد مقاومتی و تعامل با جهان در حوزه های اقتصادی در دستور کار ایران قرار دارد، ظرفیت های پارلمانی را افزایش دهیم و کمیسیون های تخصصی بتوانند تحرکاتی داشته باشند خصوصا در حوزه هایی که دولت نمی تواند به راحتی حرکت کند.
امروز در این بین دیپلماسی رسانه ای که شما رسانه ها هستید، اهمیت دارد. دیپلماسی پارلمانی که مجلس است و دیپلماسی رسمی نیز دولت است. اگر بخواهیم رتبه بندی کنیم روان ترین و تاثیرگذارترین کار دیپلماسی، دیپلماسی رسانه در حوزه سیاست خارجی است، بعد از دیپلماسی رسانه، دیپلماسی پارلمانی است و سخت ترین و کندترین آن نیز صرف نظر از این که کدام دولت روی کار باشد، دیپلماسی رسمی است. دیپلماسی رسمی حساسیت هایی دارد و باید نتایج و خروجی های دیپلماسی رسانه و پارلمانی در دیپلماسی رسمی قوام یافته و تبدیل به خروجی های ملموس و عملکردی که قابل اندازه گیری باشد، تبدیل شود.

**نماینده دستگاه دیپلماسی در پارلمان هستم/در حوزه سیاست خارجی تصمیم ، تصمیم نظام است

ایرنا:حضور شما در مجلس با توجه به پیشینه ای که در وزارت خارجه داشتید، آیا نقش زیادی بین اجماع سازی دو قوه داشته است؟
امیرعبداللهیان : زمانی که از وزارت امور خارجه برای مدت کوتاه به مجلس مامور شدم، حواشی مختلفی مطرح شد.حقیقت این است که بنده خود را نماینده دستگاه دیپلماسی در پارلمان می دانم. زمانی خبرنگاری از من پرسید که چه تفاوتی بین میدان مشق در وزارت خارجه و میدان بهارستان وجود دارد که گفتم من امروز هم در میدان بهارستان دارم مشق می کنم و کار جدید و جذابی می تواند برایم باشد.
ضمن این که معاونت پارلمانی و اداره کل امور مجلس در وزارت خارجه وجود دارد و همه دستگاه های ما نیز از این ظرفیت برخوردار هستند اما سعی کردیم در این دوره در مسیری قدم برداریم که ظرفیت های دیپلماسی پارلمانی را در خدمت نظام قرار دهیم.
در حوزه سیاست خارجی صرف نظر از سلایق و رویکرد دولت ها تصمیم های این حوزه ، تصمیم نظام است و این تصمیم مبتنی بر امنیت ملی و منافع ملی ماست که همه دولت ها و پارلمان ها موظف هستند در این چارچوب قدم بردارند. لذا هماهنگ کردن این ظرفیت ها و به کار گرفتن ظرفیت پارلمانی برای حصول نتایجی که مورد انتظار نظام است، یکی از ضرورت هایی است که هماهنگی بیشتر مجلس و دستگاه دیپلماسی را ایجاب می کند.
تیم ما که در مجلس فعال هستند، بخشی از همکاران صاحب نظر و خوش فکر پارلمان هستند و بخشی نیروهایی هستند که از وزارت خارجه خواهش کردم به اینجا برای کمک به ما آمده اند، زیرا هم سیاست خارجی را خوب می شناسند و هم چارچوب و راهبرد نظام را می دانند و می شناسند. این ها می توانند حلقه های وصل و کاتاریزور باشند برای این که از ظرفیت دیپلماسی پارلمانی برای کمک به دولت و تحقق نظام حداکثر مطلوب را ببریم.

** تشکیل کمیته ویژه برای رسیدگی به موضوع مسلمانان روهینگیایی

ایرنا: مجلس شورای اسلامی در راستای استفاده از دیپلماسی پارلمانی چه اقداماتی برای کاهش آلام مسلمانان روهینگیایی کرده است؟
امیرعبداللهیان: مجلس تاکنون در دو مرحله در حمایت از مسلمانان میانمار اقدام کرده است؛ مرحله اول در موج قبلی کشتار و کوچاندن مسلمانان میانمار بود که البته در آن مقطع من در وزارت امور خارجه بودم و حوزه من هم نبود ولی آقای لاریجانی به آقای بروجردی ماموریت دادند و کمیسیون سیاست خارجی هیاتی به بنگلادش اعزام کرد.
در مرحله فعلی هم آقای دکتر لاریجانی روز چهارشنبه گذشته پیام دادند که منتشر هم شد. نکته مهم در آن پیام این بود که آقای بروجردی در این مرحله هم در ارتباط با پیگیری حل سیاسی این مساله و ارسال کمک های انساندوستانه به نمایندگی از مجلس شورای اسلامی و ریاست آن مسئول شده است تا اقدامات لازم را انجام دهد.
آقای بروجردی الان در حال برنامه ریزی هستند و در ذهنشان این است تا هیات سیاسی برای پیگیری و مشورت با کشورهای منطقه بویژه بنگلادش اعزام کنند. اقدام دوم هم این بود که پیگیری کردند تا ارسال کمک های انساندوستانه تسریع شود. در ادامه آقای بروجردی مامور شده اند تا برای پیگیری مستمر این مساله تا زمانی که به نتیجه روشن برسد ، کمیته ویژه ای تشکیل دهند.

**جنگ در منطقه از نفس افتاده است/ جنگ افروزان از نفس افتاده اند/ فرصت خوبی برای راه حل سیاسی است

ایرنا: ارزیابی شما در مورد آخرین تحولات سوریه چیست؟ امروز شاهدیم که کشورهای اروپایی و سعودی ها دیگر اصراری به رفتن بشار اسد ندارند؟ آیا این می تواند نشان دهنده ثبات و امنیت در آینده سوریه باشد؟
امیرعبداللهیان: جنگ در منطقه از نفس افتاده است، همان طوری که امپراتوری ها در طول تاریخ دوره صعود و اوج دارند و بعد به مرحله افول می رسند در عرصه های جنگ منطقه ای نیز به نظر می رسد دوره تشدید تنش ها سپری شده است. اشکال این دوره جنگ های منطقه ای این بود که دیپلماسی و راه حل های سیاسی همیشه سرعت و شتابش بسیار کندتر از سرعت تحولات، جنگ ها و درگیری ها بوده است.
متاسفانه نه در جمهوری اسلامی ایران بلکه در نظام بین الملل با همه حمایت هایی که برخی از ادامه این تنش ها برای اهداف خود می کردند، اما در نهایت راه حل های سیاسی توسط کشورها و سازمان هایی که حداقل انگیزه را برای تلاش در کاهش تنش ها داشتند هیچ گاه نتوانست سرعت خود را به سرعت سریع و شتابان منطقه ای برساند که شاهد این جنگ ها و تنش ها در منطقه بودیم، اما الان جنگ ها در منطقه از نفس افتاده است و فکر می کنم که سرعتش تقریبا با سرعت راه حل های سیاسی برابر شده است.
این نقطه ای است که باید حداکثر استفاده برای تحقق راه حل سیاسی و برون رفت از این وضعیت شود. اگر گروه ها و سیاسیونی که به دنبال صلح و امنیت بین المللی در سطح جهانی هستند از این نقطه تلاقی استفاده نکنند، منطقه می تواند مجددا شاهد اوج گیری تنش ها و بحران ها به زبان دیگری باشد.
عربستان سعودی از سال 2011 تاکنون بی تردید در پشت بسیاری از ناآرامی های منطقه قرار دارد. ریاض در جانب منفی تحولات منطقه قرار دارد، وقتی تحولات عراق را بررسی می کنیم ، بیشترین حمایت و پشتیبانی مالی و امنیتی از تروریست ها ، بقایای صدام و حزب بعث در عراق و تروریست های مرتبط با القاعده و سایر جریان های تروریستی توسط ریاض انجام شده است.
عربستان سعودی بعد از سال ها به این نتیجه و جمع بندی نزدیک شده که جنگ به عنوان راه حل نمی تواند قلمداد شود، به همین دلیل است که در اوج جنگ یمن شاهد این هستیم که به یکباره سعودی ها واسطه ای را محرمانه و سری به ایران اعزام می کنند و از ایران می خواهند که کمک کنند تا حوثی ها و سعودی ها به صورت سری با هم گفت وگو کنند. تجربه جنگ یمن این را برای سعودی ها اثبات کرد که عربستان سعودی نمی تواند از طریق جنگ مشکل را حل کند.
فراموش نمی کنم در هفته سومی که عادل الجبیر وزیر خارجه شد در جده در حاشیه اجلاس او آی سی (سازمان همکاری اسلامی) با وی ملاقاتی کردم. وی در بخشی از صحبت هایش گفت که ما حوثی ها را در یمن در کمتر از سه هفته نابود می کنیم. یکسال قبل تقریبا همزمان با ایامی که این جمله را گفت شاهد این بودیم که عربستان وساطت هایی را از ایران برای گفت وگو با حوثی ها طلب می کند.
شاهد بودیم که عربستان سعودی با وجود این که جنگ را متوقف نمی کند ولی مسوولان آن مصاحبه هایی می کند که حوثی ها بخشی از واقعیت یمن هستند.
جنگ در غرب آسیا از نفس افتاده است امیدواریم که فرصت خوبی برای تحقق راه حل سیاسی باشد.

** همه پرسی کردستان تکرار خطاهای راهبردی بارزانی است
ایرنا: اشاره فرمودید که منطقه دیگر کشش جنگ و تنش جدید را ندارد. اگر قبول کنیم که وارد عصر پسا داعش شدیم با فتح موصل و شکست های داعش در سوریه مهم ترین اتفاقی که پیش رو است، همه پرسی در اقلیم کردستان عراق است. آیا برگزاری همه پرسی زمینه ساز بروز تنش های جدید نیست ؟ آیا فکر نمی کنید که دوباره شاهد دور جدیدی از تنش و نزاع در منطقه غرب آسیا باشیم ؟
امیرعبداللهیان : درباره کردستان چند نکته می خواهم بگویم ؛ اول اینکه واقعا آقای مسعود بارزانی و اکراد عراق را دوست جمهوری اسلامی می دانیم. آخرین نمونه از دوستی ایران با آقای بارزانی و حزب دمکرات در جریان سقوط موصل توسط داعش و مسایل پس از آن است.
داعش در مقطعی به سمت اربیل حرکت کرد و هنوز من آن موقع مسئولیت حوزه عربی آفریقایی وزارت را داشتم. فراموش نمی کنم که سرکنسول ما از اربیل تماس گرفت و گفت تقریبا خاندان آقای بارزانی همه اربیل را ترک کرده اند و مردم هم به طور گسترده در حال ترک شهر هستند. می پرسید آیا سرکنسولگری را به دلیل نزدیک شدن داعش به اربیل تعطیل کنیم یا کارمان را ادامه دهیم ؟ فردای آن روز مطلع شدیم آقای بارزانی بارها از آمریکایی ها درخواست کمک کرده ولی محکم ترین جواب آمریکایی ها این بود که داریم اوضاع را بررسی می کنیم . اگر قرار بود بارزانی منتظر بررسی آمریکایی ها بماند، الان احتمالا آقای بارزانی در بخشی از مرزهای ما سکونت داشت یا باید در بغداد می بود. آقای بارزانی در ادامه رایزنی های خود پس از مایوس شدن از امریکایی ها به جمهوری اسلامی ایران و سردار سلیمانی پیام فرستاد و ایشان در کمتر از چند ساعت ریسک بزرگی کرد و با هوایپما خود را به فرودگاه اربیل رساند و به پیشمرگه کمک کرد و اربیل از خطر قطعی و حتمی سقوط توسط داعش نجات پیدا کرد. این فقط یک مورد از دوستی و صداقت ما نسبت به کردهای عراق و شخص آقای بارزانی و مجموعه بارزانی ها در عراق است. در آن زمان کربلا در معرض تهدید بود ، بغداد به عنوان پایتخت عراق در معرض تهدید بود و جمهوری اسلامی ایران همانگونه از اریبل دفاع کرد که از کربلا و بغداد دفاع کرد و این نشانه دوستی ماست.
اگر بخواهم برداشت شخصی خود را از دوست خوبمان آقای بارزانی بکنم این است که آقای بارزانی گاهی اوقات دچار خطاهای راهبردی می شود. اولین خطای راهبردی که از بارزانی به یاد دارم از دوره حکومت صدام بود. در آن سال ها شاید خود من به عنوان دبیر دوم سفارت در بغداد بودم و با دقت تحولات عراق را دنبال می کردم. در شمال عراق مدار 36 درجه منطقه ممنوعه پروازی بود که توسط آمریکا، انگلیس و فرانسه گشت زنی می شد و اجازه نمی دادند تا نیروی هوایی عراق در زمان صدام آنجا پرواز و کردها را بمباران کند. در حالی که کردها معارض جدی صدام بودند و کردها با شیعه پیمان داشتند و مجلس اعلا و حزب الدعوه به عنوان معارض علیه صدام فعالیت می کردند، به یک باره بارزانی ها با ارتش صدام هم دست شدند و به مرکز اتحادیه میهنی کردستان به ریاست جلال طالبانی حمله کردند. در آن سال ها کل ساکنان استان سلیمانیه در پی حمله مشترک پیشمرگ ها در اختیار بازرانی و ارتش صدام وارد مرزهای جمهوری اسلامی شدند. ماه ها در آنجا بودند و این یکی از خطاهای استراتژیکی است که مسعود بارزانی در زمان فعالیت سیاسی خود مرتکب شد.
دومین خطایی که بارزانی مرتکب شد این بود که بالاخره در جریان سقوط موصل خیانت هایی در سطح داخلی و همراهی های بین المللی و منطقه ای شکل گرفت که موصل سقوط کرد؛ اینکه پس از سقوط موصل رهبر داعش اولین پیام خود را از یک شبکه تلویزیون کردی پخش می کند، ناشی از محاسبه غلط دوستان کرد ما است که اگر اهدافی را بخواهند برای خود در سطح قومی و قبیله ای دنبال کنند، نباید از ابزار داعش استفاده کنند که کمتر از سه یا چهار ماه بعد رفتند به سمت شهر اربیل که داعش فکر می کرد متحد آن خواهد بود.
شخصا فکر می کنم که خطای جدید راهبردی که باز دوست خوب ما آقای بارزانی اکنون مرتکب می شود این است که خیلی شتاب زده خودش را وارد یک پروسه ای کرده و با امنیت و آینده عراق بازی می کند و کاری که وی انجام می دهد نه تنها خدمتی به اکراد نخواهد بود بلکه با امنیت اکراد بازی می کند.
فراموش نمی کنم زمانی در مورد آینده سوریه با یک مقام ارشد ترک در آنکارا مذاکره داشتیم. آن مقام ارشد ترکیه ای به من گفت با اینکه ما در موضوع حذف بشار اسد نظرمان دقیقا نقطه مقابل جمهوری اسلامی ایران و به دنبال حذف وی هستیم اما اگر روزی اکراد در عراق بخواهند به دنبال استقلال و تشکیل کشور مستقل باشند، به دلیل پیامدهایی منفی این اقدام برای ترکیه حتی حاضریم با بشار اسد همکاری کنیم و دوباره گفت و گوها را با کشورهای منطقه برای جلوگیری از این اتفاق از سر بگیریم.
ما شرایطمان متفاوت از ترکیه و سوریه است. ما نسبت به اکرادمان در داخل ایران نگاه قومی نداریم که نگرانی داشته باشیم اما نگران امنیت اقلیم کردی در پس این بازی جدید هستیم. نگران تاثیر این مساله بر وحدت و تمامیت ارضی عراق و بر امنیت عراق هستیم و فراتر از آن نگران تاثیر آن بر امنیت منطقه ای هستیم. فکر می کنیم آنچه آقای بارزانی لازم است تا بر آن تمرکز کند، تمرکز بر وحدت تمامیت ارضی عراق است.
اخیرا مشاور مکرون رییس جمهوری فرانسه در تهران بود و با مقامات وزارت امور خارجه ملاقات داشت با خود من هم ملاقات داشت . فرانسوی ها از زمان فرانسوا میتران تعلقاتی به کردستان دارند. نماینده مکرون تاکید داشت که از همه پرسی بارزانی حمایت نخواهیم کرد و از وحدت تمامیت ارضی عراق حمایت می کنیم و عراق را در چارچوب قانون اساسی آن به رسمیت می شناسیم نه چیزی فراتر از آن.

**امروز جنگ افروزان متوجه شدند که نظامی گری و جنگ اهداف را محقق نمی کند/ راه حل سیاسی بهترین فرصت است

ایرنا: علت از نفس افتادن این جنگ ها چیست ؟ آیا بدین معنا نیست که جنگ ها به غرب آسیا منتقل شده است؟
امیرعبداللهیان: جنگ افروزان از نفس افتاده اند، حامیان روش های جنگی ناامید شده اند. ما فراموش نمی کنیم در یک زمانی در اوایل بحران سوریه، گروهی تحت عنوان گروه دوستان سوریه متشکل از 90 کشور تشکیل شد که بیشترین نقش و تحرک را در این گروه در سطح منطقه ای عربستان سعودی و تا حدودی قطر و پس از آن ترکیه و در سطح فرامنطقه ای آمریکا به طور مشخص انگلیس و فرانسه بر عهده داشتند.
در زمانی که ایران با صدای بلند از راه حل سیاسی صحبت و تلاش می کرد تا راه حل سیاسی ارائه دهد. آن زمان دکتر صالحی وزیر خارجه بود و وزارت خارجه طرح چهار ماده ای را ارائه داد که بعد ظریف به وزارت امور خارجه آمد و این طرح را با مشورت همکاران به روز کرد و ظریف هم با توجه به تبحر و تجربه بالایی که در حوزه کار بین المللی داشت توانست این طرح چهار ماده ای را حتی به عنوان بخشی از یک قطع نامه سازمان ملل به تثبیت برساند. این حرکت رو به جلو و در مسیر راه حل سیاسی صرف نظر از شیطنت برخی بازیگران بود.
زمانی که خانم کلینتون وزیر خارجه وقت آمریکا از جلسه گروه به اصلاح دوستان سوریه بیرون آمد، گفت که ما حمایت های تسلیحاتی خود را از مخالفان بشار اسد ادامه می دهیم. سعود الفیصل وزیر خارجه وقت عربستان هم چند دقیقه بعد از جلسه بیرون آمد و تاکید کرد که مخالفان بشار اسد را مسلح می کنیم.
امروز جنگ افروزانی که روزی به دنبال این بودند که از مسیر جنگ و نظامی گری اهداف سیاسی را محقق کنند، خسته شدند و از نفس افتادند. این به این معناست که جریان مقاومت و گروه هایی که در این کشورها مقابل جنگ افروزها ایستاده اند، پیروز شده اند. منظور من از این که می گویم جنگ در غرب آسیا از نفس افتاده است، شاید اگر بخواهم بهترین هدف خود را بیان کنم این است که جنگ افروزان در غرب آسیا از نفس افتاده اند و این فرصت راه حل سیاسی را در بهترین حالت قرار داده است.
کسانی که به دنبال این هستند که از طریق جنگ افروزی منافع خود را تامین کنند و سلاح هایشان را به فروش برسانند، حتما تلاش می کنند تا در منطقه ای جدید با راه اندازی بحران کارخانه های اسلحه سازی خود را برپا نگه دارند.
نکته مهم این است عاملان جنگ افروزی در غرب تشدید ناامنی ها را احساس می کنند و پی برده اند که رفته رفته این ناامنی ها به سمت خودشان باز می گردد. فراموش نمی کنم شش ماه قبل از فوت سعود الفیصل برای فراهم کردن مقدمات سفر ظریف به عربستان سفری به این کشور داشتم و در آن سفر ملاقاتی با سعود الفیصل انجام دادم. در این ملاقات وی مواضعی را داشت و نکاتی را در آن جا مطرح کرد که کاملا نشان دهنده این بود که تداوم وضعیت در سوریه و عراق و حمایت هایی که عربستان سعودی و متحدانش از تروریست ها می کنند، ناامنی را به داخل عربستان سوق داده است. روزی که با سعود الفیصل در منزل شخصی اش در جده دیداری داشتم، سفیر وقت ما در ملاقات حضور داشت، چند روز قبل از این دیدار عملیات تروریستی در ریاض شده بود، در تک تک واژه های سعود الفیصل نگرانی از این مساله را حس می کردیم که یک بازی و رویکرد غلطی را شروع کرده اند و پی برده اند که بازی با آتش ،امنیت عربستان را به مخاطره می اندازد.

** ریاض نمی تواند با استفاده از یک روحانی در عراق اختلاف ایجاد کند/ درایت در حاکمیت فعلی سیاسی برای ما ظهور نکرده است

ایرنا: طی ماه های اخیر شاهد بروز بحران جدیدی در جنوب خلیج فارس بین قطر و عربستان هستیم. در زمان آغاز بحران سناریوهایی از سوی ناظران مسایل منطقه پیش بینی می شد. الان کدام سناریو در حال اجرایی شدن است؟
امیرعبداللهیان: من درباره مسایل عربستان و قطر پیش زمینه ای دارم. حدود سه سال پیش بود که با یکی از مقامات مهم قطری در دوحه صحبت می کردم. از ایشان خصوصی پرسیدم علت فراز و نشیب ها در روابط شما و عربستان چیست و فکر می کنید به کجا منتهی شود؟
ایشان گفت، عربستان سعودی به دلیل ساختار بسته ای که دارد اصلا بعضی از اقدامات قطر را برنمی تابد و برای این موضوع موضوع خیلی ساده ای را مثال زد و این مثال ساده ما را راهنمایی می کند به این که چقدر این اختلافات عمیق است. ایشان می گفت ما مثل خیلی از کشورهای دیگر یک سری کنفرانس های بین المللی برگزار می کنیم. کنفرانسی با حضور یک موسسه اروپایی تحت عنوان آینده منطقه برگزار کردیم و از کشورهای مختلف در آن شرکت کردند. بعد از این کنفرانس سعودی ها ما را مواخذه کردند و گفتند شما چه کاره منطقه هستید که در دوحه در مورد آینده منطقه جلسه می گذارید؟ هر چه برای آنها توضیح دادیم که این برنامه متعارف است و با موسسه تحقیقاتی اروپایی هماهنگ کردیم و این اقدام برای بحث های آینده پژوهی منطقه خوب است، قبول نکردند و به ما گفتند که این اقدامات در قد و قواره قطر نیست و چنین همایشی را شما حق ندارید و نباید برگزار کنید.
عربستان هنوز برگزاری یک همایش و کنفرانس بین المللی را تحمل نمی کند. برای عربستان هضم تحولات چهارده سال اخیر عراق سخت است و هنوز نمی تواند بپذیرد که بالاخره نوعی دمکراسی در عراق حاکم شده و مردم عراق رای می دهند و انتخاب می کنند. یک روز نخست وزیر مالکی و یک روز عبادی است. این تغییرات در عراق به عنوان کشور مهم در جهان عرب را نمی توانند هضم کنند به همین دلیل وقتی با عراق رابطه سیاسی ندارد، مستقیم از تروریست ها حمایت می کند و هر انفجاری در کاوش های امنیتی یک سرنخ آن به هر حال عربستان است. نمی خواهم بگویم همه اش عربستان است، یکی آمریکاست، یکی اسرائیل است، یکی عربستان است ،یکی هم همه با هم هستند.
بالاخره عربستان در خیلی جاها نقش دارد. وقتی هم عربستان تصمیم می گیرد سفیر بفرستد و وارد پروسه سیاسی شود ، وقتی سفیر می فرستد یعنی نظام سیاسی را به رسمیت شناخته است اما در این مرحله هم همان کاری را که در سطح امنیتی برای آشفته کردن عراق انجام می دادند در سطح سیاسی انجام می دهد.
زمانی که عربستان از ایاد علاوی ناامید می شود، تصمیم می گیرد مهره دیگری با تحلیل غلط خودش پیدا کند. با شناختی که از مقتدا صدر داریم وی در نهایت در راستای نظر مرجعیت و منافع مردم عراق حرکت خواهد کرد. حرکت صدر توسط خود عراقی ها در این راستا تنظیم می شود. عربستان فکر می کند یک روحانی شیعه را پیدا کرده و می تواند درون شیعه در آستانه انتخابات اختلاف ایجاد کند.
الان ما شاهد برگزاری مناسک حج هستیم و سعودی ها به خاطر اینکه در مراسم حج بی کفایتی کارگزاران آنها مشخص و روشن شد، نگران شدند. اینکه ایران سال گذشته زائری به عربستان اعزام نکرد به خاطر نگرانی هایی که داشتیم و این نقطه منفی در کارنامه مدیریت حج سعودی بود.
امسال تا این لحظه سعودی ها بر اساس توافق های انجام شده با سازمان حج و زیارت تلاش کردند تا به گونه ای به ایران و جهان اسلام پیام دهند اینکه می گویید ما لیاقت و شایستگی نداریم، داریم و می توانیم حج را اداره کنیم از این فضا هم نماینده بعثه ما و هم مسئولان سازمان حج ما تلاش کردند تا برداشت مثبت کنند و در پرونده برگشت روابط سیاسی به حالت طبیعی آقای ظریف و دکتر روحانی تلاش کردند تا با استفاده از دیپلماسی حج سیگنال های مثبت به طرف مقابل ارائه کنند. پاسخ آنها چیست ؟
عادل الجبیر اکنون ادعا می کند که اگر ایران رفتار سازنده در منطقه نداشته باشد،آماده گفت و گو با تهران نیستیم. در العربیه دیدم در ادامه این مصاحبه گفته است اینکه تصور شود که اگر تعدادی ایرانی مناسک حج را به جا آوردند، نشان دهنده روابط خوب ما و ایران است، تصور غلطی است. حج چیزی است و روابط سیاسی چیز دیگری است. این نوع برخورد اینها با فرصت هایی است که پیش می آید.
عربستان در قصه اعدام شیخ نمر تعمد داشت ایشان را اعدام کند و هدفش این بود که مرحله اجرای برجام را مختل کرده و ائتلاف جدید علیه ما شکل دهد. در واقع حساب شده این کار را کرد و بعد از آن هم آن اتفاق برای سفارتش افتاد. نکته مهم این بود که عربستان دیپلمات های ما را ظرف چند ساعت عنصر نامطلوب اعلام و اخراج کرد ولی ما با سعه صدر ایرانی و با تدبیر و حکمتی که در ایران وجود دارد ، اعلام نکردیم که رابطه مان را قطع می کنیم . ممکن است خوانندگان شما هم این ایراد را بگیرند که اگر عربستان رابطه را با ما قطع کرد و گفت که دیپلمات های شما ظرف 48 ساعت بروند، باید شما هم می گفتید که دیپلمات های سعودی هم باید ظرف 24 ساعت ایران را ترک کنند. در آن مقطع من با کاردار سعودی صحبت کردم و گفتم آنچه برای سفارت شما اتفاق افتاده به رفتار عربستان برمی گردد که احساسات مردم ایران را تحریک کردید. مهم امنیت دیپلمات های شماست که تامین شده است و آنچه مربوط به سفارت است در قالب پروتکل های دیپلماتیک قابل پیگیری است. یاد دارم چند وقت بعد از آن در جایی با یک مقام سعودی صحبت می کردم که این مقام سعودی گفت که صدمه ای که به سفارت ما وارد شد، باعث شد ما تصمیم بگیریم سفارت را تعطیل کنیم. به ایشان گفتم این رفتار شما نشان می دهد شما صبر استراتژیک ندارید. گفتم می دانید ماه ها بعد از کشته شدن 464 زائر و 9 هزار مسلمان در منا پاسخ سعودی ها به ما این بود که برای لحظاتی کنترل از دست شرطه سعودی خارج شد. به همین دلیل که برای لحظاتی به طور غیر ارادی کنترل از دست پلیس در منا خارج شد، نتیجه آن کشته شدن 9 هزار زائر و 464 ایرانی بود. همه اینها برای ما اهمیت داشت و حداقل دو نفر از کسانی که شهید شدند از دستیاران من در حوزه عربی آفریقایی بودند. به ایشان گفتم به همین دلیل هم برای لحظاتی کنترل از دست پلیس محافظ سفارت عربستان در تهران خارج شد. در عربستان 9 هزار حاجی کشته شدند و در تهران فقط ساختمان سفارت با مشکل مواجه شد، حتی صورت یک دیپلمات هم خراشی برنداشت و دیپلمات های شما در امنیت کامل بسر بردند و در امنیت کامل می توانستند ماموریت خود را ادامه دهند. رفتارهای توام با جنگ افروزی و روش های امنیتی تیم جدید حاکم بر عربستان باعث شده روابط با ایران را پرخاشگرانه قطع می کنند یا رابطه با عضو شورای همکاری خلیج فارس را به این شکل قطع می کنند. در عین حال می بینیم که از مدل های دیگران استفاده کرده و این کشور را تحریم می کنند. استفاده از چنین ابزارهایی که ممکن است برخی از خودشان هم در خیلی از موضوعات مخالف آن باشند به دلیل این است که متاسفانه درایت و عقلانیت در حاکمیت فعلی سیاسی حداقل برای ما ظهور و بروز نکرده است.
درباره بحران در مناسبات قطر و عربستان اگر هیات حاکمه قطر بخواهد با نگاه بلند مدت و آینده نگرانه برخورد کند، آن چیزی که واقعیت کشورهای خلیج فارس فعلی است، خروجی این دعوا خواهد بود. واقعیت شش کشور خلیج فارس چیزی است که از سه سال پیش بر روی آن تاکید داشتم. اکنون یک شورای همکاری خلیج فارس وجود ندارد. چند شورای همکاری خلیج فارس داریم که یک قطعه آن عربستان و بحرین است و بحرین هم به دلیل آسیب پذیری و مشکلاتی که با مردمش دارد، ناچار است خود را به عربستان بچسباند. پس یک بلوک کوچک به نام عربستان و بحرین داریم . این به این معنا نیست که دو کشور در مشورت با هم اقدام کنند. عربستان تصمیم می گیرد و بحرین را هم با پرچمش دنبال خودش می کشد. بلوک دوم کویت و عمان دو بازیگری هستند که تلاش می کنند در هر سطحی که می توانند به نوعی استقلال خود را نشان دهند. این هم مجموعه ای در دل خلیج فارس است . قطر بازیگری است که بالاخره در سال ها اخیر فکر می کند که می تواند خودش نقش آفرینی کند و می گوید ما توانستیم در تحولات منطقه از طریق الجزیره تاثیر بگذارم. ذخیره گاز بالایی دارم و بالاخره عناصری از قدرت را در اختیار دارم.
مسوولان قطری پیش خود فکر می کنند که چرا باید زیر سلطه عربستان برویم و با تفکر بسته آنها کشور را اداره کنیم. امارات هم که در ظاهر در کنار عربستان است. من با مقامات امارتی نشست و برخاست های زیادی داشتم. آنها در نهایت احساس می کنند که آینده منطقه متعلق به آنهاست نه عربستان. اماراتی ها احساس می کنند که عربستان نفت دارد و از عنصر جمعیتی برخودار هست اما در نهایت عربستان با شکنندگی زیادی مواجه است. بنابر این تصور می کنند که اگر امروز در بحران یمن به عربستان بچسبند، می توانند بخشی از یمن را متعلق به خود کند و فردا از این طریق قدرت خود را در منطقه گسترش دهند. الان از هیبت عربستان چیزی مانده است که بتوانند از آن استفاده کنند. در هر صورت امروز در شورای همکاری خلیج فارس عربستان در ضعیف ترین وضعیت قرار دارد و در سطح بین المللی هم با وجود سفر ترامپ به عربستان نگرانی از ادامه حمایت های واشنگتن از ریاض در آینده عیان است.
حرفی که من از دو لب سعود الفیصل شنیدم این بود که می گفت ما به سمت روسیه رفتیم و با روسیه می خواهیم کار کنیم. با آمریکایی ها نمی توانیم کار نکنیم ولی اگر همه تخم مرغ ها را در سبد آمریکا بگذاریم، معلوم نیست با ما همان کاری را بکند که با بن علی، مبارک و علی عبدالله صالح کرد. بنابر این سعی می کنیم با وزنه روسیه هم کار کنیم تا از آن برای روز مبادا استفاده کنیم. در هر صورت امروز اگر قطری ها بخواهند کوتاه مدت نگاه کنند، احتمال این وجود دارد که برگردند و شروط عربستان را در سطحی بپذیرد تا روابط خود را ترمیم کنند اما اگر بخواهد با نگاه بلند مدت و راهبردی مسایل را دنبال کند، این چالش ها بین دو کشور باقی می ماند و در نهایت در منطقه شاهد تقسیم جغرافیایی جدید در حوزه خلیج فارس خواهیم بود.
همین الان هم عربستان تلاش می کند تا رابطه سلسله مراتبی را با پنج کشور شورا احیا کند. اما واقعیات منطقه و بین المللی و ضرورت هایی که هر کدام از این کشورها تعریف کردند، اجازه نمی هد تا عربستان رابطه سلسله مراتبی را احیا کنند. ممکن است عربستان از قدرت ترامپ استفاده کند ولی خود را به کسی وصل می کند که خودش در داخل جامعه آمریکا با چالش های جدی مواجه است. اگر چه ریاض تلاش می کند با استفاده از اهرم های قدرت عربستان را به جایگاه برادر بزرگ تر برگرداند ولی باید بداند که این شیوه در ارتباط با بعضی از کشورها بشدت فرسایشی شده و در ارتباط با دیگر کشورها از رونق افتاده است و هر کدام اگر فرصت کنند می خواهند خود را از زیر یوغ این استبداد نجات دهند و احساس می کنند که یک قدرت مستقل هستند.

**آزمایش دن ان ای و شناسایی دقیق پیکر مطهر شهید حججی، دلیل تعویق مراسم تشییع ایشان بود

ایرنا: زمان تشییع پیکر مطهر شهید حججی چه زمانی انجام می شود و چرا این زمان به تعویق افتاده بود؟
امیرعبداللهیان : از این جزییات این که مراسم تشییع چه زمانی قرار است، انجام شود اطلاعی ندارم، چند روز قبل از تحویل پیکر مطهر شهید حججی، با سید حسن نصرالله در بیروت ملاقات داشتم و ایشان در مورد هماهنگی ها برای تحویل پیکر مطهر این شهید بزرگوار سخن گفت. سید حسن نصرالله اخبار خوبی داشت. این یک اقدام خیلی موفق و در عین حال پیچیدهای بود که پیکر ایشان تحویل حزب الله و ایران شد و تا آن جایی که اطلاع دارم علی رغم این که شواهد و آثار ظاهری تایید می کند که پیکر مطهر شهید حججی است اما تجربه هشت سال دفاع مقدس نشان می دهد که آزمایش دی ان ای برای اطمینان بیشتر که پیکر مطهر ایشان است، انجام و دقیقا شناسایی و در زمان مناسب پیکر مطهر ایشان در ایران تشییع شود، از دلایلی است که باعث تعویق این مراسم شده است. پیکر شهید حجی باید متناسب با عظمت این شهید مدافع حرم در زمانی تشییع شود که متناسب با شان و جایگاه این شهید والا مقام است.
گفت وگوی دو ساعته و صمیمی ما با امیرعبداللهیان به پایان می رسد و وی مانند آغاز مصاحبه با روی خوش ما را بدرقه می کند. با ما تا درب خروج ساختمان بین الملل که محل کارش است می آید و برای ما آرزوی توفیق می کند.
سیام*9121*2021*1436*خبرنگاران: سمیه لاری و داود مرادپور*انتشار: داود پورصحت*



انتهای پیام /*










درباره gohari

پاسخ دهید