خانه / دسته‌بندی نشده / مسابقه تسلیحاتی؛ کج راهه ای برای افزایش امنیت منطقه

مسابقه تسلیحاتی؛ کج راهه ای برای افزایش امنیت منطقه



به گزارش گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، این روزها خبرهای جسته و گریخته بسیاری در مورد معاملات تسلیحاتی کشورهای مناطق غرب و شرق آسیا با کشورهای اغلب غربی در رسانه ها منتشر می شود؛ خبرهایی که از شکل گیری دور تازه ای از مسابقه تسلیحاتی در بزرگترین قاره جهان نشان دارد.
شکل گیری مسابقه تسلیحاتی در قاره و منطقه ای که در آن قرار گرفته ایم، نگرانی هایی را میان مسوولان تراز اول کشورمان برانگیخته است، به طوری که حجت الاسلام «حسن روحانی» رییس جمهوری در نیمه شهریور در دیدار فرستاده ویژه نخست وزیر ژاپن تاکید کرد که جز آغاز مذاکره و پایان مسابقه تسلیحاتی در منطقه راهی وجود ندارد.

درخصوص شدت یافتن رقابت تسلیحاتی در مناطق غرب و شرق آسیا چند نکته لازم به یادآوری است:
1- «امنیت» در ادبیات سیاسی کشورهایی است که می خواهند خریدهای کلان تسلیحاتی خود را توجیه کنند، واژه ای کلیدی است. این مفهوم از دیرباز به عنوان مهمترین عامل در شکل دهی به رفتار واحدهای سیاسی در نظام بین الملل ایفای نقش کرده است. اگرچه معنا و حوزه اطلاق امنیت در گذر زمان گسترش یافته و ابعاد تازه ای پیدا کرده است، اما هنوز امنیت سخت افزاری جزو مهمترین و ملموس ترین وجوه امنیت است که هنوز از دید بسیاری از کشورها از طریق افزایش بنیه نظامی و دفاعی قابل دست یابی است.
تلاش کشورها برای ارتقای توان تسلیحاتی اما با ایجاد ناامنی برای کشورهای همسایه و اقدام مشابه آنها برای افزایش قدرت نظامی همراه است؛ مساله ای که منطقه را وارد مسابقه تسلیحاتی می کند و حاصل آن نه افزایش ثبات و امنیت، بلکه ایجاد ناامنی و تنش است. این همان «معمای امنیت» است که از دیرباز در علم روابط بین الملل مورد مطالعه قرار گرفته است.

2- یکی از کشورهایی که با اقدامات خود منطقه شرق آسیا را وارد دور باطل رقابت تسلیحاتی کرده، کره شمالی است. کره شمالی تنها کشوری است که برای پیشبرد برنامه های هسته ای خود از پیمان «منع گسترش تسلیحات هسته ای» خارج شده و با آزمایش های موشکی متنوع و تهدیدات لفظی، کشورهای همسایه خود را به تکاپو برای ایجاد بازدارندگی واداشته است.
کشورهای منطقه شرق آسیا به ویژه ژاپن و کره جنوبی پس از تشدید تنش های لفظی میان رهبران کره شمالی و آمریکا، افزایش قدرت نظامی را در دستور کار خود قرار داه اند. به عنوان نمونه به تازگی خبرهایی مبنی بر موافقت آمریکا با فروش جنگ افزارهای جدید به ژاپن منتشر شده و این کشور به زودی تعداد قابل توجهی از هواپیماهای مدرن نظامی خود را به توکیوتحویل می دهد. این نکته قابل تاملی است که به دنبال روی کار آمدن ترامپ و به کارگیری ادبیات تند علیه رهبران کره، پیونگ یانگ هم مواضع تندتری اتخاذ کرده است.
در خاورمیانه هم یکی از اصلی ترین کشورهایی که به مسابقه تسلیحاتی دامن می زند، عربستان سعودی و کشورهای همپیمان او است. توافق تسلیحاتی 110 میلیارد دلاری عربستان با آمریکا که در جریان سفر ترامپ به ریاض حاصل شد، یکی از بزرگترین معاملات نظامی در دهه های اخیر نام گرفت؛ معامله ای که با سرازیر کردن ادوات نظامی مدرن به عربستان، دیگر کشورهای منطقه را به فکر اقدامات مشابه برای ارتقای امنیت خود انداخته است.

3- در بحبوحه تلاش کشورهای منطقه برای افزایش قدرت نظامی، غربی ها از این رقابت سودهای کلانی به جیب می زنند. طرف اغلب کشورهایی که به دنبال خرید ادوات نظامی پیشرفته و به روز هستند، آمریکا است. افزایش شمار قراردادهای فروش تسلیحات نظامی پس از روی کار آمدن ترامپ، نکته ای قابل تامل است.
شرکت‌های نظامی آمریکا به‌ بهانه افزایش تهدیدات در شرق و غرب آسیا، فروش سامانه‌های تسلیحاتی خود را افزایش داده اند. تهدید کره شمالی برای منطقه و تهدید پکن برای دریای جنوبی چین، بهانه هایی است که آمریکا با توسل به آن حجم عظیمی از تسلیحات نظامی خود را به کشورهایی چون ژاپن، فیلیپین، کره جنوبی و ویتنام به فروش می رساند . واشینگتن همچنین با توسل به تهدید خواندن ایران، به دنبال فروش تسلیحات نظامی خود به ویژه به کشورهای عرب زبان همپیمان با عربستان است.

4- دولت که با رویکرد تعاملی و سازنده خود توانست با ابتکار عمل پرونده هسته ای را به سرمنزل مقصود برساند و با ایجاد توافقی برد- برد گره از کار برنامه صلح آمیز هسته ای کشورمان بگشاید، برای ارتقای امنیت مناطقی چون غرب و شرق آسیا هم، بدیل قابل تاملی ارایه کرده است؛ مذاکره و گفت و گو.
روحانی در دیدار با فرستاده ژاپن با اشاره به ضرورت تلاش برای برقراری آرامش در منطقه شرق آسیا، گفت: باید همه مسایل از طریق مذاکره حل و فصل شود و از سوی هیچ کشوری تهدیدی علیه دیگران وجود نداشته باشد.
گفت و گو و ایجاد تفاهم، پیشنهادی است که سکانداران دیپلماسی کشور بارها در خصوص ارتقای امنیت در خاورمیانه هم مطرح کرده اند.
«محمد جواد ظریف» وزیر امور خارجه در کنفرانس امنیتی مونیخ در اسفندماه گذشته با بیان اینکه «در جهان امروز، رسیدن به امنیت به قیمت ناامنی دیگران، امری غیرواقع بینانه و حتی پوچ است» به کشورهای منطقه پیشنهاد داد برای برقراری هماهنگی های منطقه ای «مجمع گفت و گوی منطقه ای» را تشکیل دهند.
گفت و گو از دید بسیاری از ناظران زمینه های درک متقابل، همسویی منافع، همزیستی مسالمت آمیز و در نتیجه امنیت بیشتر را فراهم می آورد و از تنش های احتمالی که ناشی از نبو تفاهم و درک متقابل است پیشگیری می کند.

پژوهشم**9275**1601**تنظیم: اعظم حمیدپور**انتشار: شهناز حسنی
ایرنا پژوهش، کانالی برای انعکاس تازه ترین تحلیل ها، گزارش ها و مطالب پژوهشی ایران وجهان، با ما https://t.me/Irnaresearchهمراه شوید.



انتهای پیام /*










درباره gohari